Portretten

IETSKE JANSEN

19 november 1922 - 27 april 2019

Ietske Jansen werd geboren in Amsterdam. Haar beide ouders overleden toen zij nog heel jong was: haar moeder stierf toen Ietske 2 jaar was en haar vader overleed een jaar later. Ietske en haar 1 jaar jongere zus Doortje werden opgenomen door de familie van vaderszijde: drie tantes en een grootvader in een groot huis aan de Keizersgracht. Grootvader was lid van de Vrije Gemeente en haar tante/tweede moeder was godsdienstonderwijzeres.

Ietske ging in 1934 naar het Gemeentelijk Meisjeslyceum. In 1941 behaalde zij haar HBS-B diploma en ging vervolgens Fysische Geografie studeren in Utrecht.

De oorlog heeft Ietske aan den lijve ervaren. Zij ging in het verzet en hielp joodse mensen om verder te reizen. In haar Utrechtse huis werd in 1944 een joods echtpaar opgepakt en Ietske is toen ondergedoken in Amsterdam. Daar werd ze bij een overval opgepakt, maar men bleek iemand anders te zoeken. Ietske hield zich van de domme en werd weer vrijgelaten. In de winter van 1944 heeft Ietske honger gekend en bollen en suikerbieten gegeten. In 1946 is Ietske begonnen met haar studie Theologie in Utrecht. Het was in die tijd in de Nederlandse Hervormde Kerk nog niet mogelijk dat vrouwen predikant werden. Ietske is toen eerst bij de Algemene Maatschappij voor Jongeren (AMVJ) in Amsterdam onder jongeren werkzaam geweest. Van daaruit een jaar in Zweden en vervolgens deed het vormingswerk een beroep op haar, op De Haaf in Bergen aan Zee. Daar kwam ze in contact met de vader van Bernard Klein Wassink, die het opbouwwerk leidde van de Nederlandse Hervormde Kerk in de provincie Noord-Holland. Voor de gemeente Zeevang kon hij geen predikant vinden en hij klopte aan bij Ietske. Haar leek het wel wat en zo werd zij in 1959 zonder veel ophef de eerste vrouwelijke predikant binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. Pas tien jaar later konden vrouwen officieel predikant worden.

In Noord-Holland heeft zij twee gemeenten gediend, Krommenie als hulppredikant en Zeevang als predikant. Na haar emeritaat verhuisde zij naar Amsterdam en later naar Driebergen, waar ook haar zus Doortje woonde. Ietske was actief bij leeskringen en muziekuitvoeringen in de Beukenhorst, waar zij woonde, en als lid van de Parklaankerkgemeenschap. Ze zat vooraan, luisterde kritisch, stak haar visie niet onder de kerkstoelen of banken en was nog altijd in het kinder- en jeugdwerk geïnteresseerd. Toen ze 90 werd is aan de kindertafel achter in de kerk een prachtige mevrouw de uil getekend: Sofietske, de wijze Ietske. Deze tekening hing Ietske op in haar appartement en ook in Sparrenheide en ze had er altijd nog plezier om.

Ietske was tot de laatste bijeenkomst lid van en actief in het 'Theologenclubje'; nadat Anton Engels en Bernard Klein Wassink waren weggevallen, waren de bijeenkomsten bij Ietske in haar appartement in de Beukenhorst. Tot en met de laatste keer was ze er aandachtig bij betrokken. Toen Willem van der Meiden en Nine Meynen een ernstige boom opzetten over de betekenis van de heilige Drie-Eenheid mengde ze zich in ons dogmatisch-theologisch gesprek met de opmerking: “Ach, dat is toch eenvoudig: God boven je, God in je en God naast je.” Haar laatste levensfase bracht ze na een revalidatie door in Sparrenheide. Daar bleef de leeshonger, maar wilde ze geen vrome geschriften meer, geen theologische werken: graag een literaire thriller of een historisch beroemd boek: Dostojevski en Tolstoi kwamen aan de beurt, ze was nog bezig in Dr. Vlimmen, ook interessant. Eindelijk had ze rustig de tijd om te lezen: ze vond bezoek wel prettig, maar niet te lang: dan kon ze weer verder lezen. Op zondag 6 januari 2019 was ze voor het laatst in de Parklaankerk: wij wisten het niet, maar zij heeft het zich wel gerealiseerd: ze nam toen afscheid van onze gemeenschap. Ietske blikte terug op een rijk en lang leven. Het was goed geweest en genoeg. Tijd om afscheid te nemen. Op Koningsdag om 10 uur 's ochtends is Ietske Jansen ingeslapen.

Bernard Klein Wassink

Ds. Bernard Klein Wassink heeft, hoewel hij er niet als predikant aan verbonden was, een prominente rol gespeeld in de geloofsgemeenschap van de Parklaankerk. Hij is op 17 maart 2012 in zijn slaap op 87-jarige leeftijd overleden.

Bernard kwam uit een domineesgezin en ging in Alkmaar naar de middelbare school. Na zijn studie werd hij eerst predikant in Friesland en later in Gorinchem. In Friesland leerde hij Ans kennen en ze kregen samen twee dochters, Janneke en Fieke. Veel later zouden ze nog een kleindochter krijgen.

Na zijn predikantstijd werd hij docent personeelswerk aan de sociale academie De Horst en hij stond daar bekend als de rooie dominee. Bernard en zijn vrouw Ans werden, toen zij in Driebergen kwamen wonen, lid van de NPB, waarin Ans een centrale figuur werd. Bernard ging regelmatig voor in de Parklaankerk. Mensen luisterden graag naar zijn preken en velen kwamen daarvoor speciaal naar onze kerk. Hij was altijd bereid in te vallen bij ziekte van een predikant. Soms werd hij zelfs daarvoor op zaterdagavond gevraagd. Bernard zei dan: “Ik krijg wel een ingeving en als ik het onderwerp heb, is de preek al voor de helft klaar”. Het bijzondere van zijn preken was dat ze altijd over de actualiteit gingen. Naar aanleiding van een krantenartikel of iets op tv zette hij een wereldse gebeurtenis in een religieus perspectief en gaf zo zijn toehoorders iets mee voor de komende week. Preken deed hij altijd uit het hoofd; hij had wat punten op een blaadje staan en aan de hand daarvan hield hij zijn overdenking. Ook zijn gebeden waren bijzonder, daarin richtte hij zich heel duidelijk tot God.

Traditiegetrouw ging hij voor in de nieuwjaarsdiensten. Hij zei een keer dat hij de nieuwjaarsdienst de mooiste dienst vond om voor te gaan. De laatste jaren van zijn leven was dit nog de enige viering die hij leidde.

Bernard was een intelligente man, betrouwbaar, hij hield niet van kouwe drukte en hij hield er wel van als afspraken nagekomen werden. Zo reed hij elke week een of meer dames naar de Parklaankerk tot en met de laatste zondag. Door zijn enorme kennis was hij zeer genuanceerd in zijn meningen en er werd altijd met veel respect naar hem geluisterd.

Bernard had altijd belangstelling voor anderen, maar bleef redelijk gesloten over zijn eigen situatie. Bernard heeft met Ans een bijzonder huwelijk gehad. Hij miste haar heel erg toen zij overleden was. Hij noemde haar vaak in zijn preken. Eigenlijk was het zo dat als je Bernard ontmoette, je ook een stukje Ans zag.

De geloofsgemeenschap van de Parklaankerk denkt met grote dankbaarheid terug aan deze trouwe metgezel en markante man en gedenkt hem niet alleen als vriend, maar vooral ook als iemand die midden in het leven stond en ons richting gaf in onze zoektocht naar God. Op 23 maart 2012 werd Bernard Klein Wassink vanuit de Parklaankerk begraven. Voorganger was ds. Nine Meynen.

Na zijn dood hield de Parklaankerk zijn naam in ere doordat theologisch inspirator Willem van der Meiden iedere eerste zondag van januari de nieuwjaarsviering leidde vanaf de ‘Bernard Klein Wassink Leerstoel’. En dan mag het ergens over gaan. Zo is Bernard altijd onder ons.

Anton Engels

5 mei 1917 – 2 november 2013

Anton Engels nam in ons midden een geheel eigen plaats in. Hier zijn levensverhaal. Hij was leerling aan het toen juist opgerichte Vrijzinnig Christelijk Lyceum in Den Haag. Hoewel hij uit een buitenkerkelijk gezin kwam, besloot hij om theologie te gaan studeren. Hij begon zijn studie in Leiden, maar na de sluiting van die Universiteit ten gevolge van de eis van de bezetter om de Joodse hoogleraren te ontslaan, zette hij die voort in Groningen en daar deed hij zijn examens. Daar trad hij ook in het huwelijk met Anneke de Lange. Zij had om dezelfde reden vanuit Leiden haar pharmacie-studie voortgezet in Groningen. Het was alleen een burgerlijke huwelijkssluiting omdat gebleken was dat gehuwden vrijgesteld waren van de Arbeitseinsatz. In 1943 vond de kerkelijk inzegening plaats in zijn eerste gemeente Grootegast en Doezum in de provincie Groningen.

Later stond hij, steeds als vrijzinnig predikant, in Coevorden en in Zaandam. Daar, in Zaandam, zat hij midden tussen de grote industrieën en zo werd hij betrokken bij het werk van de “Raad voor Evangelie en Industrie”. Aansluitend volgde hij de opleiding “Industriële Samenleving” aan de Universiteit van Utrecht, waarna hij werd binnengehaald door Kerk en Wereld als cursusleider met bijzondere aandacht voor arbeidsvraagstukken. Al spoedig werd hij daar adjunct hoofd en in 1969 hoofd van het cursus- en conferentie- werk. De laatste jaren van zijn Kerk en Wereld-tijd hield hij zich vooral bezig met de “Voortgezette opleiding voor Personeelsfunctionarissen” en verhuisde met deze opleiding mee naar Nijmegen. Daar bleef hij werken tot zijn pensioenering in 1982.

Toen volgden de Driebergen jaren. Uit die tijd kennen de meesten van óns hem.

De NPB was “zijn” kerk, zoals trouwens voor diverse leidinggevenden van Kerk en Wereld. In die tijd had de NPB nog eigen voorgangers. Maar toen het parttime voorgangers werden, en ook in tijden van vacatures en helemáál toen wij het hier met “eigen krachten” gingen doen, stond Anton klaar om zijn bijdrage te leveren. Vele malen is hij hier voorgegaan. Daarbij was het steeds zijn opzet om het evangelie voor ònze tijd maatschappelijk relevant door te geven. Een bijzonder accent kreeg dat toen hij een aantal malen een serie van drie dialogische diensten ontwikkelde rond een bepaald thema. Die thema’s waren respectievelijk: “De grenzen van de macht”; het Regenboog-project en in 2013 “Samaritaanse dilemma’s”. Bij deze laatste serie kon hij zelf vanwege zijn physieke toestand niet meer voorgaan maar hem werd uiteraard steeds uitgebreid verslag gedaan. Daar stond hij ook op.

Niet alleen als voorganger, maar ook als kringleider heeft hij zijn steentje bijgedragen. Onder de titel: “Bijbelse personen nader bekeken” heeft hij een aantal belangstellenden op boeiende wijze vaak een andere, nieuwe kijk gegeven op van ouds bekende bijbelse figuren. Die bijeenkomsten werden altijd bij hem thuis gehouden, met Anneke op de achtergrond, in de kamer waar ook hun bijzondere verzameling antiek glas stond opgesteld. Voor Anneke en hem heeft kunst altijd een grote rol gespeeld. Op hun vele reizen hebben zij daar volop van genoten.

Anton had nog een geheel andere hobby en dat was paardrijden. Dat heeft hij tot op hoge leeftijd volgehouden tot hij het niet meer verantwoord vond vanwege het risico een val te maken, waardoor hij niet meer goed voor Anneke zou kunnen zorgen, die in toenemende mate hulpbehoevend werd.

Anton en Anneke, dat was een bijzondere combinatie. Beiden hoog begaafde personen die elkaar wederkerig de ruimte lieten, elkaar aanvulden en inspireerden. Daarbij vervulde Anneke diverse belangrijke functies, zoals de samenstelling van de maaltijden en vooral ook de financiën.

Toen Anneke weggevallen was betekende dat niet alleen een onzegbaar grote leegte, maar ook een practisch onthand zijn. Bovendien was hij zelf na zijn heupbreuk hulpbehoevend geworden.

Voor hem betekende het afhankelijk geworden zijn van telkens wisselende anderen een buitengewoon hinderlijke inbreuk op zijn steeds verslechterende toestand. Iedere nieuwe hulp moest hij van voren af aan alles weer opnieuw uitleggen. Dat ervoer hij als des te hinderlijker omdat hij een uitgesproken eigenstandige persoonlijkheid was. Dat was niet altijd gemakkelijk voor degenen met wie hij te maken had. Ook niet in zijn diverse werk-situaties. Daar stond dan wel zijn creativiteit en originaliteit tegenover, maar soms betekenden die juist ook een verscherping van opduikende conflicten.

Al met al was hij een boeiende, markante persoonlijkheid en in de NPB bewaren wij in dankbaarheid de herinnering aan hem.

Vanuit die dankbaarheid willen wij Anton nu op onze website gedenken omdat wij deze bijzondere mens zo lang en zo vruchtbaar in ons midden mochten hebben. Wij willen hem opdragen aan Hem/Haar, in Wiens/Wier dienst hij stond.

Parklaankerk | Parklaan 7 | Driebergen-Rijsenburg | info@parklaankerk.nl